Een korte geschiedenis van trainingen geweldloze actie en strategie

In Vlaanderen werden de eerste trainingen geweldloze actie georganiseerd in 1982 door Vredesactie (toen nog de IOT) in het kader van de brede anti-kernwapenbeweging.
De afgelopen decennia trainde Vredesactie duizenden deelnemers aan directe geweldloze acties en bouwde de trainersgroep behoorlijk wat expertise op. We beroepen ons hier ook op kennis en vaardigheden die terug gaan tot geweldloze bewegingen in India en de VS.

Reeds in 1936 had Gandhi het belang van trainingen geweldloosheid onderkend voor deelname in satyagraha-campagnes (dit zijn campagnes van burgerlijke ongehoorzaamheid; Satyagraha staat voor kracht van de ziel of morele kracht). Zijn oorspronkelijke trainingen bestonden uit gesprekken over de betekenis en de discipline van geweldloosheid, waaraan hij later een dag vasten ter zelfreiniging toevoegde. Gandhi benadrukte dat wie deelnam aan burgerlijke ongehoorzaamheid, geweldloosheid diende te accepteren als een filosofie en niet louter als een tactiek voor actie. Hij vreesde dat zij die niet echt in geweldloosheid geloofden wanneer ze geconfronteerd werden met geweld, tot een gelijkaardige reactie zouden verleid worden.

In 1942 ontstond in de V.S. het Nonviolent Action Committee van het Fellowship of Reconciliation, dat teams trainde voor antiracistisch en antimilitaristisch werk. Uit dit comité groeide het Congress of Racial Equality (CORE), dat in 1945 als eerste organisatie geweldloosheidtrainingen organiseerde voor deelname in de burgerrechtenbeweging. De gebruikte methodes waren een voorafspiegeling van wat in hedendaagse trainingen gebruikt wordt: rollenspelen, sociodrama, groepsbesluitvorming en actie als trainingssituatie. Naarmate burgerlijke ongehoorzaamheid een cruciaal onderdeel van de burgerrechtenbeweging werd, werden trainingen ontwikkeld met rollenspelen en het ondertekenen van een belofte geweldloos te blijven. In 1962 werden op een eerste bijeenkomst over geweldloze training uitgebreide programma’s gepland. Zulke uitgebreide trainingen waren nodig om burgerrechtenactivisten voor te bereiden op het geweld waarmee ze in het Zuiden geconfronteerd zouden worden.

In 1976 ontwikkelde de Clamshell Alliance een nieuwe benadering toen ze de bezetting van de site van de Seabrook kerncentrale organiseerden. Alle Seabrook bezetters waren verplicht deel te nemen aan een geweldloosheidtraining, in te stemmen met een reeks geweldloosheidrichtlijnen en zich te organiseren in een basis- of affiniteitgroep. Een basisgroep is een groep van vijf tot vijftien mensen die samen handelen en zich organiseren, en die de basiseenheid voor besluitvorming vormt tijdens massa-acties. Zo creëerde men een ondersteuningssysteem voor elke deelnemer en verminderde of elimineerde men gevoelens van isolatie in een menigte. Geen van deze elementen waren nieuw in sociale bewegingen maar de samenvoeging ervan met consensusbesluitvorming en een niet-hiërarchische structuur was wel nieuw. De Seabrook-bezetting maakte geweldloze burgerlijke ongehoorzaamheid een beter beschikbare optie voor de grassroots-bewegingen, door een nieuw model van training en deelname. Een nieuwe generatie van geweldloze activisten en trainers was geboren.

Volg vanaf september 2017 één van de twee nieuwe trajecten van zes maanden. Lees verder voor meer info!
Geweldloos actievoeren kan je leren. Een geweldloze houding is geen evidentie. Een training geweldloze actie creëert een veilige omgeving waarin je vaardigheden kan leren die van pas komen tijdens acties en in de voorbereiding ervan.
In Vlaanderen werden de eerste trainingen geweldloze actie georganiseerd in 1982 door Vredesactie
Het opzetten van een geweldloze actiestrategie is er op gericht om zo'n dialoog af te dwingen: je verovert voor jezelf een stem.
Vredesactie geeft al sinds de jaren tachtig workshops en trainingen rond geweldloze actie en strategie. Op deze pagina vind je een chronologisch of thematisch overzicht van de workshops en vormingen die we al organiseerden of op de agenda staan.
Heb je actieplannen? Wil je een ei kwijt rond een thema, maar weet je niet waar te beginnen?