27 april 2006 - Forum voor Vredesactie
\'De kwestie Iran\' roept de aanloop naar de oorlog tegen Irak in herinnering. De parallellen zijn frappant: verdenking van massavernietigingswapens, doorverwijzing naar de VN-veiligheidsraad, neoconservatieve denktanks die aandringen op regime change. De Belgische regering was gekant tegen de oorlog tegen Irak. Althans, dat was het officiële standpunt. Ondertussen verleende de regering wel haar medewerking aan de oorlogsopbouw. Als de Belgische regering medeplichtigheid aan een aanval op Iran wil vermijden, moet ze zich nu ondubbelzinnig tegen zo\'n aanval uitspreken. Voorlopig blijft het op dat front stil.
Eind april buigt de VN-veiligheidsraad zich opnieuw over \'de kwestie Iran\'. Iran is naar het verdomhoekje verwezen omwille van zijn nucleaire programma. De VS willen kost wat kost voorkomen dat Iran toetreedt tot de club van de kernwapenstaten. “Alle opties liggen nog op tafel”, aldus Bush, ook de militaire. Van alle mogelijke opties is die laatste ongetwijfeld het absolute rampscenario. Ook wij zien liever geen Iran met kernwapens. Een kernwapenvrije zone in het Midden-Oosten kan een uitweg betekenen uit de oplopende spanningen in de regio.
De westerse machten spelen hier een dubbelzinnig spel. Iran staat in de verdomhoek en krijgt heel waarschijnlijk sancties opgelegd. Over het kernwapenarsenaal van Israël wordt intussen met geen woord gerept. Pakistan, ook een kernwapenstaat, is een bevoorrechte partner in de \'war on terror\'. En onlangs sloot de VS een akkoord over nucleaire samenwerking met India, dat ook kernwapens heeft en net als Pakistan en Israël weigert het Non-proliferatie Verdrag (NPT) te ondertekenen. Bovendien sloot India in 2002 nog een defensiesamenwerkingsakkoord af met, jawel, Iran.
Met de andere kernwapenstaten, of ze nu het NPT hebben ondertekend of niet, onderhouden we dus goede relaties. Maar van Iran moet vermeden worden dat ze bij de club komen. De EU3 – Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland – probeerden Iran de afgelopen jaren telkens weer aan de onderhandelingstafel te krijgen. Maar intussen wordt in alle stilte ook aan een militaire \'oplossing\' gewerkt. Naar aanleiding van een artikel van de bekende onderzoeksjournalist Seymour Hersh in The New Yorker stond die \'militaire optie\' de laatste weken centraal in de berichtgeving over de Iran-crisis.
De voorbereidingen voor een aanval tegen Iran zijn al langer aan de gang. In juli 2004 werd in een VS-basis in Virginia \'Hotspur 2004\' opgezet, een oefening waarin een invasie van Iran werd gesimuleerd. Ook Britse officieren namen aan die oefening deel. De officiële persmededeling spreekt van \'fictieve situaties, in een verzonnen land Korona\', maar de grenzen van dat land en de kenmerken ervan waren dezelfde als die van Iran. En het blijft niet bij papieren simulaties. Amerikaanse piloten voeren reeds spionagevluchten uit boven Iran, en in het land werken special forces aan lijsten van mogelijke doelwitten. Begin april waren de tp van het Britse leger en de regering bij elkaar in geheim overleg over een aanval op Iran.
Van een grootscheepse landoperatie is geen sprake, al was het maar omdat de VS nog de handen vol heeft met Irak en Afghanistan. De plannen gaan over massale luchtbombardementen, onder andere van op vliegdekschepen in de Golf en de VS-basis Diego Garcia in de Indische Oceaan. De bedoeling is om onderzoekscentra en nucleaire infrastructuur te vernietigen en om onderzoekers die bij het nucleaire programma betrokken zijn te doden. Daarnaast wil men luchtafweer vernietigen en met bombardementen vergeldingsacties voorkomen en sabotage van oliedoorvoer verhinderen.
\'Mini-nukes\'
Het artikel van Hersh maakte vooral ophef omdat er ook sprake is van het gebruik van tactische kernwapens. De VS zouden de inzet van zogenaamde \'bunker busters\' overwegen, om diep gelegen infrastructuur te vernietigen. Verrassend is dat niet. De VS zijn al langer bezig om kernwapens niet enkel een afschrikkingrol te geven, maar om ze ook werkelijk inzetbaar te maken als oorlogswapen. Begin juni is op de Nevada Test Site een test gepland met een gigantische hoeveelheid explosieven waarmee men de nodige ervaring wil opdoen om kernwapens in de planning in te schakelen. [link naar artikel] Dat er in de Iran-strategie sprake is van tactische kernwapens betekent dat men die nieuwe nucleaire politiek in de contingency planning opneemt.
De kernbommen waarvan sprake is, zijn van het type B61, net het type dat in verschillende landen in Europa opgeslagen ligt, onder andere in Kleine Brogel. Bij een conflict met Iran, wordt het commando over de in Europa gestationeerde kernwapens mogelijk aan CENTCOM overgedragen – het VS-commando voor het Midden-Oosten. Op dat moment kunnen de kernwapens gelegerd in België, Turkije, Nederland, Duitsland, Italië of Groot-Brittannië ingezet worden tegen ondergrondse doelwitten, zonder overleg met de bondgenoten.
Kernwapens op Iran? Zover is het nog niet. Om verschillende redenen is dat zelfs voor de VS misschien nog een brug te ver. Maar termen als \'mini-nukes\' en \'bunker busters\' doen wel de lijn tussen conventionele wapens en kernbommen vervagen en verlagen de drempel om kernbommen in te zetten.
De lont in het kruitvat
De Oxford Research Group bracht in februari een rapport uit over de mogelijke gevolgen van een aanval op Iran. Hoeveel slachtoffers er zullen vallen hangt natuurlijk af van de omvang van de operatie maar bij zo\'n verrassingsaanval zal de balans hoe dan ook verschrikkelijk zijn. Veel van de fabrieken die aan het nucleaire en rakettenprogramma verbonden zijn liggen immers in stedelijk gebied.
Iran beschikt niet over een grote luchtmacht of luchtafweer om onmiddellijk te reageren, maar heeft verschillende opties om te reageren. Irans raketten kunnen Israël treffen, of Amerikaanse militaire doelwitten in de regio. Daarnaast kan Iran Hezbollah-milities in het zuiden van Libanon ondersteunen bij aanslagen tegen Israël. Van groot belang is ook de olieproductie en -doorvoer. De olieprijzen kennen nu al historische pieken omwille van de Iran-crisis. Iran zou de oliekraan gedeeltelijk kunnen dichtdraaien, of doorvoer van olie kunnen saboteren. De gevolgen voor onze petroleumverslaafde economie zouden enorm zijn.
Maar de gevolgen gaan veel verder. Iran is niet bijzonder populair in de Arabische regio, maar een aanval op de Islamitische republiek zou een kettingreactie in gang kunnen zetten waar behalve Iran en de VS ook Irak, Libanon, Israël en andere Golfstaten bij betrokken geraken. Kortom, een aanval tegen Iran zou de vonk kunnen zijn die het Midden-Oosten doet ontploffen... Van alle mogelijke opties op dit moment is zo\'n aanval het absolute rampscenario.
Kernwapenvrije zone
Uiteraard ziet het Forum voor Vredesactie liever een Iran zonder kernwapens. De kwestie toont het failliet van het huidige non-proliferatiebeleid aan. In mei vorig jaar werd in New York het Non-proliferatie Verdrag opnieuw bekeken. Dat verdrag moet de verspreiding van kernwapens tegengaan. De conferentie mislukte, in de eerste plaats omdat de kernwapenstaten, de VS voorop, wilden vermijden dat hun plicht tot ontwapenen op de agenda kwam.
Mohammed El-Baradei daarover: ,,Het belangrijkste is dat de grote jongens gaan inzien dat ze hun clubje niet voor altijd gesloten kunnen houden. Als ze de club niet opdoeken, zullen er anderen bij komen. Pas als je ontwapent, heb je de morele autoriteit om andere landen te verbieden kernwapens aan te maken.\'\' (Financial Times, 21 januari 2006) Zolang sommige landen zich het privilege toe-eigenen kernwapens te hebben, zullen ook andere landen dat willen. \"Er is geen militaire oplossing voor dit probleem\", alsnog El Baradei. \"De enige duurzame oplossing is een onderhandelde oplossing.\"
Een eerste stap in de ontmijning van de spanningen in het Midden-Oosten kan er in bestaan de regio uit te roepen tot \'kernwapenvrije zone\'. Die zijn er nu al in onder andere Latijns-Amerika, Afrika en Zuidoost-Azië. Het initiatief daarvoor gaat uit van de landen in de regio zelf. Die engageren zich ertoe geen nucleaire wapens te produceren, te verwerven, te testen of te bezitten. De landen uit de Golfregio, verenigd in de Gulf Co-operation Council (GCC), proberen Iran te engageren in gesprekken over een kernwapenvrije zone. Een dergelijk initiatief betekent dat op termijn ook de Israëlische kernwapens, tot nu toe steeds met de mantel der liefde bedekt, ter discussie komen.
België medeplichtig?
De ontwikkelingen van de laatste weken roept de aanloop naar de oorlog tegen Irak in herinnering. De parallellen zijn frappant: verdenking van massavernietigingswapens, doorverwijzing naar de VN-veiligheidsraad, neoconservatieve denktanks die aandringen op regime change. De Belgische regering was gekant tegen de oorlog tegen Irak. Althans, dat was het officiële standpunt. Want intussen verleende de regering wel haar medewerking aan de oorlogsopbouw: maandenlang denderden treinen, geladen met Amerikaans militair materieel, over de Belgische spoorwegen. In de Antwerpse haven werd het verscheept naar de Golf.
Als de Belgische regering medeplichtigheid aan een aanval op Iran wil vermijden, moet ze zich nu ondubbelzinnig tegen zo\'n aanval uitspreken. Voorlopig blijft het op dat front stil. België steunt de diplomatieke aanpak, maar houdt zich op de vlakte wat de militaire plannen betreft. Op dit moment voert België campagne om verkozen te worden als niet-permanent lid van de Veiligheidsraad voor 2007-2008. Als het verkozen wordt, zal ons land in deze kwestie een grote verantwoordelijkheid dragen. Nog deze maand wordt de discussie in de Veiligheidsraad gevoerd. Ook onze regering zal een standpunt moeten kiezen. Willen we niet mee in het oorlogsverhaal, dan zeggen we dat best nu meteen.
